Yemek borusu perforasyonu cerrahisi, yemek borusu duvarında meydana gelen tam kat açıklığın onarılması ve bu açıklıktan çevre dokulara sızan içeriğin neden olabileceği enfeksiyonların kontrol altına alınması amacıyla uygulanan cerrahi tedavidir. Tıbbi adıyla özofagus perforasyonu, halk arasında yemek borusu delinmesi olarak bilinir ve gecikmeden değerlendirilmesi gereken ciddi bir sağlık sorunudur.
Yemek borusu, ağızdan alınan besinlerin yutak bölgesinden mideye taşınmasını sağlayan kas yapısındaki sindirim sistemi organıdır. Boyun, göğüs ve karın bölümlerinden geçerek mideye ulaşır. Yemek borusu duvarının bütünlüğü bozulduğunda tükürük, besin artıkları ve sindirim sistemi içerikleri çevre dokulara sızabilir. Özellikle göğüs boşluğuna yakın perforasyonlarda mediastinit, plevral enfeksiyon, sepsis ve organ fonksiyon bozukluğu gibi ciddi komplikasyonlar gelişebilir.
Yemek borusu perforasyonu; endoskopik işlemler, yabancı cisimler, şiddetli kusma, travma, cerrahi girişimler veya yemek borusunu etkileyen bazı hastalıklar sonucunda ortaya çıkabilir. Perforasyonun yeri, büyüklüğü, oluşum nedeni ve tanıya kadar geçen süre tedavi planını doğrudan etkiler.
Tedavide her hastaya aynı yöntem uygulanmaz. Bazı sınırlı perforasyonlar uygun koşullarda endoskopik veya cerrahi dışı yöntemlerle yönetilebilirken, yaygın enfeksiyon, kontrol edilemeyen kaçak, doku hasarı veya klinik kötüleşme bulunan hastalarda cerrahi müdahale gerekebilir.
Ani başlayan şiddetli göğüs ağrısı, yutma güçlüğü, nefes darlığı, ateş veya endoskopik işlem sonrasında gelişen belirgin ağrı gibi belirtiler acil değerlendirme gerektirir. Özofagus perforasyonunda erken tanı, uygun kaynak kontrolü ve hastanın genel durumunun desteklenmesi tedavi sürecinin temel unsurlarıdır.
Özel Adana Ortadoğu Hastanesi Genel Cerrahi bölümüne yönelik hazırlanan bu makalede yemek borusu perforasyonunun nedenleri, belirtileri, tanısı, cerrahi tedavi seçenekleri, ameliyat sonrası takip ve olası komplikasyonlar ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
İçindekiler
- Yemek Borusu Perforasyonu Nedir?
- Yemek Borusu Perforasyonu Neden Oluşur?
- Yemek Borusu Perforasyonu Türleri Nelerdir?
- Yemek Borusu Delinmesinin Belirtileri Nelerdir?
- Yemek Borusu Perforasyonu Neden Tehlikelidir?
- Yemek Borusu Perforasyonu Nasıl Teşhis Edilir?
- Yemek Borusu Perforasyonu Cerrahisi Nedir?
- Yemek Borusu Perforasyonunda Hangi Hastalarda Ameliyat Gerekir?
- Yemek Borusu Perforasyonu Ameliyatı Öncesi Hazırlık
- Yemek Borusu Perforasyonu Ameliyatı Nasıl Yapılır?
- Primer Özofagus Onarımı
- Doku Flepleriyle Onarımın Desteklenmesi
- Boyun Bölgesindeki Özofagus Perforasyonlarının Cerrahisi
- Göğüs Bölgesindeki Özofagus Perforasyonlarının Cerrahisi
- Karın Bölgesindeki Özofagus Perforasyonlarının Cerrahisi
- Minimal İnvaziv ve Açık Cerrahi Yöntemler
- Büyük ve Kompleks Perforasyonlarda Cerrahi Seçenekler
- Endoskopik Tedavi ve Cerrahi Dışı İzlem
- Boerhaave Sendromunun Cerrahi Tedavisi
- Yemek Borusu Perforasyonu Cerrahisinin Riskleri
- Ameliyat Sonrası Yoğun Bakım ve Enfeksiyon Takibi
- Ameliyat Sonrası Beslenme ve İyileşme
- Uzun Dönem Takip ve Özofagus Darlığı
- Sık Sorulan Sorular
- Tıbbi ve Bilimsel Kaynaklar
Yemek Borusu Perforasyonu Nedir?
Yemek borusu perforasyonu, özofagus duvarının bütün katlarını geçen bir açıklık oluşmasıdır. Bu açıklık, yemek borusunun içindeki tükürük, sıvı, besin ve diğer içeriklerin normal sindirim sistemi sınırları dışına çıkmasına neden olabilir.
Yemek borusu duvarı mukoza, submukoza, kas tabakası ve dış destek dokularından oluşur. Sindirim sisteminin diğer bazı bölümlerinden farklı olarak yemek borusunun büyük bölümünde belirgin bir seroza tabakası bulunmaz. Bu anatomik özellik, perforasyon sonrasında çevre dokulara kontaminasyonun yayılmasını kolaylaştırabilir.
Özofagus Perforasyonu ile Yemek Borusu Delinmesi Aynı mıdır?
Evet. Özofagus perforasyonu, yemek borusu delinmesinin tıbbi karşılığıdır.
Perforasyon, yemek borusu duvarının tam kat bütünlüğünün bozulmasını ifade eder.
Yemek Borusu Yırtılması ile Perforasyon Aynı Şey midir?
Her zaman değil.
Yemek borusunda yalnızca yüzeysel mukoza yırtılması oluşabileceği gibi duvarın bütün katlarını etkileyen tam kat yırtılma da gelişebilir.
Örneğin Mallory-Weiss yırtığı genellikle mide-yemek borusu bileşkesindeki yüzeysel mukoza hasarıyla ilişkiliyken Boerhaave sendromunda tam kat özofagus yırtılması söz konusudur.
Bu iki durumun klinik sonuçları ve tedavi yaklaşımları farklıdır.
Yemek Borusu Delinince Ne Olur?
Perforasyonun yerine göre tükürük, besin artıkları ve diğer sindirim içerikleri boyun dokularına, mediastene, plevral boşluğa veya karın boşluğuna sızabilir.
Bu sızıntı iltihabi reaksiyon ve enfeksiyona neden olabilir.
Perforasyonun Yeri Neden Önemlidir?
Yemek borusu boyun, göğüs ve karın bölümlerinden geçtiği için perforasyonun bulunduğu anatomik bölge gelişebilecek komplikasyonları ve cerrahi giriş yolunu etkiler.
Yemek Borusu Perforasyonu Neden Oluşur?
Özofagus perforasyonu farklı mekanizmalarla gelişebilir. Nedenin belirlenmesi tedavinin planlanmasında önemlidir.
Endoskopik İşlemlere Bağlı Perforasyon
Gastroskopi, özofagus dilatasyonu, endoskopik yabancı cisim çıkarılması veya bazı ileri endoskopik tedaviler sırasında nadiren yemek borusu duvarında yaralanma gelişebilir.
Özellikle mevcut darlık, anatomik bozukluk veya karmaşık girişim gerektiren durumlarda perforasyon riski değişebilir.
Endoskopik işlem sırasında gelişen perforasyonun erken fark edilmesi, bazı hastalarda endoskopik kapatma seçeneklerinin değerlendirilmesini sağlayabilir.
Şiddetli Kusmaya Bağlı Perforasyon
Kuvvetli kusma veya öğürme sırasında yemek borusu içindeki basıncın ani yükselmesi tam kat yırtılmaya neden olabilir.
Bu durum Boerhaave sendromu olarak adlandırılır.
Yabancı Cisimlere Bağlı Perforasyon
Balık kılçığı, kemik parçası veya sivri yabancı cisimler yemek borusu duvarında yaralanma oluşturabilir.
Yabancı cismin yemek borusunda uzun süre kalması, bası hasarı ve doku nekrozu riskini artırabilir.
Travmaya Bağlı Perforasyon
Kesici-delici yaralanmalar, ateşli silah yaralanmaları veya ciddi künt travmalar özofagus perforasyonuna neden olabilir.
Travmatik perforasyonlarda hava yolu, damar ve diğer organ yaralanmaları da araştırılmalıdır.
Cerrahi Girişimlerle İlişkili Perforasyon
Boyun, göğüs veya üst karın bölgesine yönelik bazı ameliyatlarda yemek borusu yaralanması gelişebilir.
Yemek Borusu Darlıkları
Önceden mevcut darlıklar, bazı girişimler sırasında yemek borusu duvarının yaralanmasına yatkınlık oluşturabilir.
Yemek Borusu Tümörleri
İleri evredeki bazı tümörler yemek borusu duvarının bütünlüğünü bozabilir.
Ayrıca tümörle ilişkili darlıklara yönelik girişimlerde perforasyon riski değerlendirilmelidir.
Kostik Madde Hasarı
Yakıcı kimyasal maddelerin yutulması, yemek borusu dokusunda ağır hasar ve nekroza neden olabilir.
İleri olgularda perforasyon gelişebilir.
Yemek Borusu Perforasyonu Türleri Nelerdir?
Özofagus perforasyonları anatomik konumlarına ve oluşum mekanizmalarına göre değerlendirilebilir.
Servikal Özofagus Perforasyonu
Yemek borusunun boyun bölümünde oluşan perforasyondur.
Boyunda ağrı, şişlik, yutma güçlüğü ve cilt altında hava birikimi görülebilir.
Torasik Özofagus Perforasyonu
Yemek borusunun göğüs boşluğundan geçen bölümünde oluşur.
Mediastinal ve plevral komplikasyonlar açısından önem taşır.
Abdominal Özofagus Perforasyonu
Yemek borusunun diyafram altındaki kısa bölümünde oluşan perforasyondur.
Karın içi kontaminasyon ve peritonit gelişebilir.
İyatrojenik Perforasyon
Tıbbi işlem veya girişim sırasında oluşan perforasyonları ifade eder.
Spontan Perforasyon
Dış travma veya tıbbi girişim olmadan, genellikle ani basınç artışıyla gelişen perforasyondur.
Boerhaave sendromu bu gruptadır.
Sınırlanmış ve Serbest Perforasyon
Sınırlanmış perforasyonda sızıntı çevre dokular tarafından belirli bir bölgede tutulabilir.
Serbest perforasyonda içerik çevre boşluklara daha geniş biçimde yayılabilir.
Ancak sınırlanmış perforasyon da ciddi enfeksiyon riski taşıyabilir.
Yemek Borusu Delinmesinin Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler perforasyonun yerine, nedenine, büyüklüğüne ve tanıya kadar geçen süreye göre değişebilir.
Ani Başlayan Göğüs Ağrısı
Torasik özofagus perforasyonunda şiddetli göğüs ağrısı gelişebilir.
Ağrı sırta veya üst karın bölgesine yayılabilir.
Göğüs ağrısının kalp krizi, aort hastalıkları ve akciğer embolisi gibi başka ciddi nedenleri de bulunduğu için acil değerlendirme önemlidir.
Boyun Ağrısı
Servikal perforasyonlarda boyun ağrısı ve hassasiyet görülebilir.
Yutma Güçlüğü
Yutma sırasında ağrı veya besinlerin ilerlemekte zorlanması gelişebilir.
Nefes Darlığı
Plevral boşlukta sıvı veya hava birikmesi, enfeksiyon ve diğer komplikasyonlar solunumu etkileyebilir.
Ateş
Enfeksiyon geliştiğinde ateş görülebilir.
Ancak perforasyonun erken döneminde ateş bulunmayabilir.
Cilt Altında Hava Birikimi
Boyun veya göğüs duvarındaki dokulara hava yayılması sonucunda cilt altı amfizem gelişebilir.
Muayenede cilt altında çıtırtı hissi saptanabilir.
Hızlı Nabız
Ağrı, enfeksiyon ve dolaşım bozukluğu nedeniyle kalp hızı artabilir.
Tansiyon Düşüklüğü
İleri enfeksiyon veya dolaşım bozukluğunda tansiyon düşüklüğü gelişebilir.
Endoskopi Sonrası Ağrı Önemli midir?
Endoskopik işlem sonrasında yeni başlayan şiddetli göğüs, boyun veya karın ağrısı perforasyon açısından değerlendirme gerektirebilir.
Ancak işlem sonrası her ağrı perforasyon anlamına gelmez.
Yemek Borusu Perforasyonu Neden Tehlikelidir?
Özofagus perforasyonunda yemek borusu içeriği normalde steril olması beklenen çevre anatomik alanlara sızabilir.
Bu durum ciddi enfeksiyonlara ve sistemik komplikasyonlara neden olabilir.
Mediastinit Nedir?
Mediastinit, göğüs boşluğunda kalp, büyük damarlar, soluk borusu ve yemek borusunun bulunduğu mediasten bölgesinin iltihaplanmasıdır.
Özofagus perforasyonunun önemli komplikasyonlarından biridir.
Plevral Enfeksiyon
Yemek borusu içeriğinin plevral boşluğa sızması enfeksiyon ve sıvı birikimine neden olabilir.
Ampiyem
Plevral boşlukta enfekte sıvı veya irin birikmesidir.
Pnömotoraks
Göğüs boşluğunda hava birikmesi sonucunda akciğerin kısmen veya tamamen sönmesi gelişebilir.
Sepsis
Enfeksiyona karşı gelişen düzensiz sistemik yanıt organ fonksiyon bozukluğuna neden olabilir.
Septik Şok
Ağır enfeksiyon sonucunda ciddi dolaşım bozukluğu gelişebilir.
Organ Fonksiyon Bozukluğu
Akciğer, böbrek ve diğer organların işlevleri etkilenebilir.
Tedavide Gecikme Neden Önemlidir?
Sızıntı ve enfeksiyonun devam etmesi çevre dokulardaki hasarın ilerlemesine neden olabilir.
Bu nedenle tanı, kaynak kontrolü ve destek tedavilerinin gecikmeden planlanması önemlidir.
Yemek Borusu Perforasyonu Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı sürecinde hastanın belirtileri, yakın zamanda yapılan işlemler ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilir.
Hastanın Öyküsü
Şiddetli kusma, yabancı cisim yutma, endoskopik işlem veya travma öyküsü araştırılır.
Fizik Muayene
Boyun ve göğüs bölgesinde hassasiyet, cilt altı amfizem, solunum bulguları ve dolaşım durumu değerlendirilir.
Kan Testleri
Tam kan sayımı, böbrek fonksiyonları, elektrolitler ve enfeksiyon göstergeleri incelenebilir.
Bu testler tek başına perforasyon tanısı koydurmaz.
Bilgisayarlı Tomografi
Boyun, göğüs veya karın bölgesinin bilgisayarlı tomografisi perforasyon çevresindeki hava, sıvı ve enfeksiyon bulgularını gösterebilir.
Suda Çözünür Kontrastlı Özofagus Grafisi
Uygun hastalarda kontrast maddeyle yapılan incelemeler, yemek borusu dışına kaçak olup olmadığını değerlendirmeye yardımcı olabilir.
Negatif inceleme sonucu, klinik şüphe yüksekse perforasyonu her zaman dışlamaz.
BT Özofagografi
Seçilmiş hastalarda ağızdan uygun kontrast verilerek yapılan bilgisayarlı tomografi incelemesi kullanılabilir.
Endoskopi
Endoskopi bazı hastalarda perforasyonun yerini ve boyutunu değerlendirmek için kullanılabilir.
Ancak işlem sırasında hava verilmesi ve mevcut yaralanmanın özellikleri dikkate alınmalıdır.
Tanıda Tek Bir Test Yeterli midir?
Her zaman değil.
Klinik şüphe devam ediyorsa farklı görüntüleme yöntemleri birlikte değerlendirilebilir.
Yemek Borusu Perforasyonu Cerrahisi Nedir?
Yemek borusu perforasyonu cerrahisi, yemek borusu duvarındaki açıklığın kontrol altına alınmasını ve çevre dokulara sızan içeriğin neden olduğu kontaminasyonun giderilmesini amaçlayan ameliyatları kapsar.
Cerrahinin Temel Amaçları Nelerdir?
Perforasyonun kaynağını kontrol etmek, uygun hastalarda yemek borusunun bütünlüğünü yeniden sağlamak, enfekte veya kontamine alanları temizlemek ve yeterli drenajı oluşturmak temel hedeflerdir.
Her Hastada Yemek Borusu Dikilir mi?
Hayır.
Bazı hastalarda primer onarım uygulanabilirken bazı hastalarda drenaj, doku destekleme, diversiyon veya rezeksiyon gibi farklı yaklaşımlar gerekebilir.
Ameliyatta Yemek Borusu Çıkarılır mı?
Standart perforasyon tedavisinde amaç her zaman yemek borusunu çıkarmak değildir.
Ancak ileri doku nekrozu, ağır altta yatan özofagus hastalığı veya onarımın mümkün olmadığı seçilmiş durumlarda rezeksiyon değerlendirilebilir.
Cerrahi Kararını Hangi Faktörler Belirler?
Perforasyonun yeri, büyüklüğü, oluşum nedeni, çevre dokuların canlılığı, kontaminasyonun derecesi ve hastanın genel durumu önemlidir.
Yemek Borusu Perforasyonunda Hangi Hastalarda Ameliyat Gerekir?
Cerrahi tedavi, özellikle sızıntının kontrol altına alınamadığı veya ciddi komplikasyonların geliştiği durumlarda gündeme gelir.
Serbest Kaçak
Yemek borusu içeriğinin çevre boşluklara serbestçe yayıldığı durumlarda cerrahi kaynak kontrolü gerekebilir.
Yaygın Mediastinal Enfeksiyon
Mediastinit gelişen bazı hastalarda enfekte dokuların temizlenmesi ve drenajı için cerrahi müdahale gerekir.
Plevral Kontaminasyon
Plevral boşlukta enfekte sıvı veya yaygın kontaminasyon bulunan hastalarda drenaj veya cerrahi girişim gerekebilir.
Dolaşım Bozukluğu
Sepsis veya septik şok gelişen hastalarda acil kaynak kontrolü önemlidir.
Büyük Perforasyon
Geniş açıklıklar veya ciddi doku kaybı bulunan hastalarda cerrahi onarım değerlendirilebilir.
Doku Nekrozu
Yemek borusu duvarında canlılığını kaybetmiş dokular varsa daha kapsamlı cerrahi gerekebilir.
Endoskopik Tedavinin Başarısız Olması
Endoskopik kapatma veya diğer girişimlere rağmen kaçak devam ederse cerrahi tedavi değerlendirilebilir.
Yemek Borusu Perforasyonu Ameliyatı Öncesi Hazırlık
Özofagus perforasyonu acil müdahale gerektirebileceğinden ameliyat öncesi değerlendirme ve destek tedavileri eş zamanlı yürütülebilir.
Dolaşımın Değerlendirilmesi
Tansiyon, nabız, idrar çıkışı ve organ perfüzyonu izlenir.
Damar İçi Sıvı Tedavisi
Hastanın klinik durumuna göre uygun sıvı tedavisi planlanır.
Antibiyotik Tedavisi
Kontaminasyon ve enfeksiyon riski nedeniyle uygun geniş spektrumlu antibiyotik tedavisi değerlendirilir.
Ağızdan Beslenmenin Durdurulması
Perforasyon şüphesinde ağızdan besin ve sıvı alımı durdurulabilir.
Görüntüleme İncelemeleri
Perforasyonun yeri ve çevre dokuların durumu değerlendirilir.
Anestezi Değerlendirmesi
Hastanın solunum ve dolaşım durumu ile eşlik eden hastalıkları incelenir.
Kan Sulandırıcı İlaçlar
Antikoagülan veya antiplatelet ilaç kullanan hastalarda kanama ve pıhtılaşma riskleri birlikte değerlendirilir.
İlaç yönetimi ilgili hekimlerin kararıyla yapılmalıdır.
Beslenme Desteği Planlaması
Uzun süre ağızdan beslenememe olasılığı bulunan hastalarda uygun enteral veya parenteral beslenme seçenekleri değerlendirilebilir.
Yemek Borusu Perforasyonu Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Ameliyatın yöntemi perforasyonun anatomik konumuna ve hastanın klinik durumuna göre değişir.
Genel Anestezi
Cerrahi girişimler genellikle genel anestezi altında gerçekleştirilir.
Cerrahi Giriş Yolunun Belirlenmesi
Perforasyonun yerine göre boyun, göğüs veya karın bölgesinden cerrahi giriş yapılabilir.
Perforasyon Bölgesinin Bulunması
Yemek borusundaki açıklık ve çevre dokular değerlendirilir.
Hasarlı Dokuların Temizlenmesi
Gerekli durumlarda canlılığını kaybetmiş veya enfekte dokular temizlenir.
Primer Onarım
Uygun dokularda perforasyon bölgesi dikişlerle kapatılabilir.
Doku ile Destekleme
Onarım hattı uygun doku flepleriyle desteklenebilir.
Drenaj
Kontamine veya enfekte alanlarda biriken sıvıların uzaklaştırılması için drenaj uygulanabilir.
Beslenme Yolunun Planlanması
Ağızdan beslenmenin geçici olarak mümkün olmadığı hastalarda alternatif beslenme yolları değerlendirilebilir.
Onarımın Kontrolü
Cerrahi işlemin sonunda onarımın bütünlüğü ve drenajın yeterliliği değerlendirilir.
Primer Özofagus Onarımı Nedir?
Primer özofagus onarımı, yemek borusu duvarındaki perforasyonun cerrahi dikişlerle kapatılmasıdır.
Primer Onarımın Amacı Nedir?
Yemek borusu duvarının bütünlüğünü yeniden sağlayarak içerik kaçağını durdurmak amaçlanır.
Hangi Hastalarda Primer Onarım Yapılabilir?
Perforasyon çevresindeki dokuların canlı olduğu ve teknik olarak güvenli kapatmanın mümkün olduğu hastalarda değerlendirilebilir.
Erken Tanı Primer Onarımı Etkiler mi?
Erken tanı ve sınırlı doku hasarı, primer onarımın uygulanabilirliğini etkileyebilir.
Ancak tanıya kadar geçen süre tek başına bütün cerrahi kararları belirlemez.
Geç Tanı Konulan Hastalarda Primer Onarım Yapılabilir mi?
Bazı hastalarda yapılabilir.
Karar dokuların canlılığı, enfeksiyonun derecesi ve hastanın genel durumu dikkate alınarak verilir.
Primer Onarım Sonrasında Kaçak Olabilir mi?
Evet.
Dikiş hattından kaçak gelişebilir ve ek drenaj, endoskopik girişim veya yeniden cerrahi gerekebilir.
Doku Flepleriyle Onarımın Desteklenmesi
Bazı özofagus perforasyonu onarımlarında dikiş hattının desteklenmesi amacıyla çevre dokulardan yararlanılabilir.
Doku Flebi Nedir?
Doku flebi, kanlanması korunarak belirli bir bölgeye taşınan veya konumlandırılan doku parçasıdır.
Kas Flepleri
Göğüs veya boyun bölgesindeki uygun kas dokuları, seçilmiş onarımlarda destek amacıyla kullanılabilir.
Plevral Flepler
Plevra dokusu bazı torasik onarımlarda destekleme amacıyla değerlendirilebilir.
Diyafram Dokusu
Bazı anatomik durumlarda diyafram dokusundan yararlanılabilir.
Omental Doku
Karın boşluğunda bulunan omentum dokusu, uygun cerrahi durumlarda onarımın desteklenmesinde kullanılabilir.
Her Hastada Doku Flebi Kullanılır mı?
Hayır.
Perforasyonun yeri, dokuların durumu ve onarımın özellikleri bu kararı etkiler.
Boyun Bölgesindeki Özofagus Perforasyonlarının Cerrahisi
Servikal özofagus perforasyonları yemek borusunun boyun bölümünde oluşur.
Servikal Perforasyonun Özellikleri
Boyun ağrısı, yutma güçlüğü, şişlik ve cilt altı amfizem görülebilir.
Boyundan Cerrahi Giriş
Gerekli hastalarda boyun bölgesinden cerrahi giriş yapılarak perforasyon alanına ulaşılabilir.
Primer Onarım
Uygun dokularda yemek borusu duvarı onarılabilir.
Drenaj
Boyun dokularına yayılan kontaminasyonun kontrolü için drenaj gerekebilir.
Hangi Hastalarda Cerrahi Dışı Tedavi Değerlendirilebilir?
Sınırlı kaçak bulunan, klinik olarak stabil ve yakın takibe uygun seçilmiş hastalarda cerrahi dışı yaklaşım değerlendirilebilir.
Boyun Perforasyonunda Göğüs Enfeksiyonu Gelişebilir mi?
Evet.
Enfeksiyon boyun dokularından mediastene ilerleyebilir.
Bu nedenle klinik takip önemlidir.
Göğüs Bölgesindeki Özofagus Perforasyonlarının Cerrahisi
Torasik özofagus perforasyonları, mediastinal ve plevral komplikasyonlar nedeniyle önemli klinik riskler taşır.
Torasik Perforasyonun Özellikleri
Göğüs ağrısı, nefes darlığı, ateş ve sistemik enfeksiyon bulguları görülebilir.
Torakotomi Nedir?
Torakotomi, göğüs duvarından cerrahi kesiyle göğüs boşluğuna ulaşılmasıdır.
Torakoskopi Nedir?
Torakoskopi, kamera ve cerrahi aletler kullanılarak göğüs boşluğunda minimal invaziv girişim yapılmasıdır.
Torasik Onarım Nasıl Yapılır?
Perforasyon bölgesine ulaşılır, hasarlı dokular değerlendirilir ve uygun hastalarda primer onarım uygulanabilir.
Mediastinal Drenaj
Mediastende biriken enfekte veya kontamine sıvıların uzaklaştırılması gerekebilir.
Plevral Drenaj
Plevral boşlukta hava veya sıvı birikimi varsa göğüs tüpü ya da cerrahi drenaj uygulanabilir.
Ampiyem Gelişirse Ne Yapılır?
Plevral enfeksiyonun derecesine göre drenaj ve gerekli durumlarda cerrahi temizleme işlemleri değerlendirilebilir.
Karın Bölgesindeki Özofagus Perforasyonlarının Cerrahisi
Abdominal özofagus perforasyonu, yemek borusunun diyaframın altında kalan bölümünde oluşur.
Abdominal Perforasyonun Belirtileri
Üst karın ağrısı, karında hassasiyet ve peritonit bulguları görülebilir.
Karından Cerrahi Giriş
Perforasyonun konumuna göre karın boşluğundan cerrahi giriş yapılabilir.
Özofagus-Mide Bileşkesinin Değerlendirilmesi
Yemek borusunun mideye bağlandığı bölgenin anatomik özellikleri incelenir.
Primer Onarım
Uygun hastalarda perforasyon dikişlerle kapatılabilir.
Doku Destekleme
Onarım hattı seçilmiş durumlarda uygun doku ile desteklenebilir.
Karın İçi Drenaj
Kontaminasyon bulunan alanlarda drenaj gerekebilir.
Minimal İnvaziv ve Açık Cerrahi Yöntemler
Yemek borusu perforasyonunun cerrahi tedavisinde açık veya minimal invaziv yöntemler kullanılabilir.
Torakoskopik Cerrahi
Göğüs boşluğundaki bazı perforasyon ve enfeksiyonların tedavisinde torakoskopik yöntemler değerlendirilebilir.
Laparoskopik Cerrahi
Özellikle abdominal özofagus bölgesindeki seçilmiş yaralanmalarda laparoskopik yaklaşım kullanılabilir.
Açık Cerrahi
Geniş doku hasarı, ağır kontaminasyon veya teknik olarak karmaşık durumlarda açık cerrahi gerekebilir.
Her Perforasyon Kapalı Yöntemle Onarılabilir mi?
Hayır.
Cerrahi yöntem, hastanın dolaşım durumu, perforasyonun yeri ve doku hasarına göre belirlenir.
Minimal İnvaziv Cerrahiden Açık Cerrahiye Geçilebilir mi?
Evet.
Güvenli onarımın sağlanamaması veya beklenmeyen bulgular nedeniyle açık cerrahiye geçilmesi gerekebilir.
Büyük ve Kompleks Özofagus Perforasyonlarında Cerrahi Seçenekler
Bazı hastalarda perforasyon geniş olabilir veya yemek borusu duvarında ciddi doku hasarı gelişebilir.
Geniş Perforasyon
Büyük açıklıkların primer olarak kapatılması teknik açıdan güç olabilir.
Doku Nekrozu
Yemek borusu duvarının canlılığını kaybettiği durumlarda yalnızca dikişle onarım yeterli olmayabilir.
Özofagus Diversiyonu
Seçilmiş ağır olgularda yemek borusu içeriğinin yaralı bölgeden uzaklaştırılmasını amaçlayan geçici veya aşamalı cerrahi işlemler değerlendirilebilir.
Özofajektomi
Özofajektomi, yemek borusunun bir bölümünün veya daha geniş kısmının cerrahi olarak çıkarılmasıdır.
Ağır ve onarılamayan özofagus hasarlarında seçilmiş hastalarda gerekebilir.
Aşamalı Rekonstrüksiyon
Bazı ağır durumlarda ilk ameliyatta enfeksiyonun kontrolü sağlanır; sindirim sistemi devamlılığının yeniden oluşturulması daha sonraki aşamada planlanabilir.
Beslenme Erişimi
Uzun süre ağızdan beslenemeyen hastalarda jejunostomi gibi enteral beslenme yolları değerlendirilebilir.
Yemek Borusu Perforasyonunda Endoskopik Tedavi ve Cerrahi Dışı İzlem
Özofagus perforasyonunda her hastanın açık veya laparoskopik ameliyat edilmesi gerekmez.
Uygun hastalarda endoskopik kapatma ve cerrahi dışı izlem seçenekleri değerlendirilebilir.
Endoskopik Klips Uygulaması
Seçilmiş küçük perforasyonlarda endoskopik klipslerle açıklığın kapatılması mümkün olabilir.
Over-the-Scope Clip (OTSC)
OTSC, belirli gastrointestinal duvar açıklıklarının kapatılmasında kullanılabilen endoskopik klips sistemidir.
Endoskopik Stent
Kaplı stentler bazı hastalarda perforasyon bölgesinden içerik geçişini sınırlamak amacıyla kullanılabilir.
Endoskopik Vakum Tedavisi
Endoskopik vakum tedavisi, uygun olgularda doku boşluğu ve kaçağın yönetiminde kullanılan yöntemlerden biridir.
Cerrahi Dışı İzlem
Sınırlanmış perforasyonu bulunan, klinik olarak stabil, yaygın enfeksiyonu olmayan ve yakın izleme uygun seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.
Cerrahi Dışı Tedavide Neler Yapılır?
Ağızdan beslenmenin geçici olarak durdurulması, uygun antibiyotik tedavisi, sıvı desteği, beslenme desteği ve tekrarlayan klinik değerlendirmeler gerekebilir.
Endoskopik Tedavi Her Zaman Yeterli midir?
Hayır.
Devam eden kaçak, kontrol edilemeyen enfeksiyon veya klinik kötüleşme durumunda cerrahi girişim gerekebilir.
Drenaj Neden Önemlidir?
Perforasyon açıklığının kapatılması tek başına her zaman yeterli değildir.
Çevre dokularda enfekte sıvı birikimi varsa uygun drenaj gerekebilir.
Boerhaave Sendromunun Cerrahi Tedavisi
Boerhaave sendromu, genellikle şiddetli kusma veya öğürme sonrasında yemek borusunda gelişen spontan tam kat yırtılmadır.
Boerhaave Sendromu Nasıl Oluşur?
Yemek borusu içindeki basıncın ani yükselmesi ve çevre basınç koşullarındaki değişiklikler yemek borusu duvarında yırtılmaya neden olabilir.
Boerhaave Sendromunun Belirtileri Nelerdir?
Şiddetli göğüs ağrısı, kusma, nefes darlığı ve genel durum bozukluğu görülebilir.
Mackler Triadı Nedir?
Kusma, göğüs ağrısı ve cilt altı amfizemden oluşan klasik belirti grubudur.
Ancak bu üç bulgu her hastada birlikte görülmez.
Boerhaave Sendromu Neden Acildir?
Yemek borusu içeriğinin mediastene ve plevral boşluğa sızması ciddi enfeksiyonlara neden olabilir.
Boerhaave Sendromunda Ameliyat Gerekir mi?
Bazı hastalarda cerrahi onarım ve drenaj gerekir.
Seçilmiş hastalarda endoskopik veya diğer yöntemler değerlendirilebilir.
Cerrahi Tedavide Ne Yapılır?
Perforasyonun anatomik özelliklerine göre primer onarım, doku destekleme ve enfekte alanların drenajı uygulanabilir.
Tedavide Zamanlama Önemli midir?
Evet.
Tanı ve uygun kaynak kontrolünün gecikmesi enfeksiyonun ilerlemesine neden olabilir.
Yemek Borusu Perforasyonu Cerrahisinin Riskleri Nelerdir?
Cerrahi tedavinin riskleri perforasyonun yerine, enfeksiyonun derecesine ve hastanın genel durumuna göre değişir.
Kanama
Cerrahi işlem sırasında veya sonrasında kanama gelişebilir.
Enfeksiyon
Cerrahi alan enfeksiyonu, mediastinit veya plevral enfeksiyon gelişebilir ya da devam edebilir.
Onarım Yerinden Kaçak
Yemek borusu duvarındaki onarım hattından yeniden kaçak gelişebilir.
Özofagus Darlığı
İyileşme sürecinde skar dokusu oluşması nedeniyle yemek borusunda daralma gelişebilir.
Yutma Güçlüğü
Ameliyat sonrasında geçici veya kalıcı yutma güçlüğü görülebilir.
Solunum Komplikasyonları
Zatürre, plevral sıvı birikimi veya solunum yetmezliği gelişebilir.
Sepsis
Enfeksiyonun kontrol altına alınamaması durumunda sepsis gelişebilir veya ilerleyebilir.
Organ Fonksiyon Bozukluğu
Ağır enfeksiyon ve dolaşım bozukluğu böbrek, akciğer ve diğer organları etkileyebilir.
Yeniden Ameliyat Gereksinimi
Kaçak, kontrol edilemeyen enfeksiyon veya diğer komplikasyonlarda ek girişim gerekebilir.
Yemek Borusu Perforasyonu Ameliyatı Sonrası Yoğun Bakım ve Enfeksiyon Takibi
Ameliyat sonrası takip, hastanın klinik durumuna ve gelişen komplikasyonlara göre planlanır.
Yoğun Bakım Hangi Hastalarda Gerekebilir?
Septik şok, solunum yetmezliği veya ciddi organ fonksiyon bozukluğu bulunan hastalarda yoğun bakım gerekebilir.
Solunum Takibi
Oksijen düzeyi, solunum fonksiyonları ve plevral komplikasyonlar değerlendirilir.
Drenajların İzlenmesi
Cerrahi drenlerden gelen sıvının miktarı ve özellikleri takip edilir.
Enfeksiyon Bulguları
Ateş, laboratuvar değerleri ve klinik durum izlenir.
Kaçak Kontrolü
Hastanın durumuna göre uygun kontrastlı görüntüleme veya diğer incelemeler gerekebilir.
Antibiyotik Tedavisi
Antibiyotik seçimi ve tedavi süresi enfeksiyonun özelliklerine, kaynak kontrolüne ve hastanın klinik yanıtına göre düzenlenir.
Yeniden Müdahale Gerekebilir mi?
Evet.
Devam eden kaçak veya yeterince drene edilemeyen enfeksiyonlarda ek girişim gerekebilir.
Yemek Borusu Perforasyonu Ameliyatı Sonrası Beslenme ve İyileşme
Özofagus perforasyonu sonrasında beslenme planı, onarımın özelliklerine ve hastanın klinik durumuna göre belirlenir.
İlk Dönemde Ağızdan Beslenme
Bazı hastalarda ağızdan beslenme geçici olarak durdurulur.
Enteral Beslenme
Sindirim sisteminin uygun bölümünden beslenme sağlanabiliyorsa enteral beslenme değerlendirilebilir.
Jejunostomi Nedir?
Jejunostomi, ince bağırsağın jejunum bölümüne beslenme erişimi oluşturulmasıdır.
Parenteral Beslenme
Enteral beslenmenin mümkün veya yeterli olmadığı durumlarda damar yoluyla beslenme gerekebilir.
Sıvı Beslenmeye Geçiş
Ağızdan beslenmeye başlama zamanı, kaçak kontrolü ve hastanın klinik durumuna göre belirlenir.
Yumuşak Besinler
Beslenme toleransına göre yumuşak kıvamlı besinlere geçilebilir.
Yutma Güçlüğü
İyileşme döneminde yutma güçlüğü gelişirse darlık veya diğer komplikasyonlar açısından değerlendirme gerekebilir.
Hastanede Kalış Süresi
Hastanede kalış süresi perforasyonun şiddetine, yapılan cerrahi işleme ve gelişen komplikasyonlara göre değişir.
Günlük Yaşama Dönüş
Günlük aktivitelere dönüş, hastanın genel iyileşmesine ve cerrahi ekibin değerlendirmesine göre planlanır.
Yemek Borusu Perforasyonu Sonrası Uzun Dönem Takip
Özofagus perforasyonu tedavisinden sonra takip, yemek borusunun iyileşmesini ve olası geç komplikasyonların değerlendirilmesini kapsar.
Özofagus Darlığı
İyileşme sırasında gelişen skar dokusu yemek borusunda daralmaya neden olabilir.
Tekrarlayan Yutma Güçlüğü
Yeni başlayan veya ilerleyen yutma güçlüğü değerlendirilmelidir.
Endoskopik Dilatasyon
Seçilmiş darlıklarda endoskopik balon veya buji dilatasyonu değerlendirilebilir.
Reflü ve Diğer Özofagus Hastalıkları
Perforasyona neden olan veya eşlik eden özofagus hastalıkları araştırılabilir.
Beslenme ve Kilo Takibi
Uzun süre beslenme güçlüğü yaşayan hastalarda kilo değişimi ve beslenme durumu izlenmelidir.
Tekrar Perforasyon Gelişebilir mi?
Altta yatan darlık, hastalık veya risk faktörleri devam ediyorsa yeni yaralanmalar gelişebilir.
Ancak her hastada tekrar perforasyon oluşacağı söylenemez.
Kontrol Endoskopisi Gerekir mi?
Hastanın yakınmalarına ve tedavinin özelliklerine göre kontrol endoskopisi veya görüntüleme gerekebilir.
Yemek Borusu Perforasyonu Cerrahisi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Yemek borusu perforasyonu nedir?
Yemek borusu duvarında bütün katları geçen açıklık oluşmasıdır.
Özofagus perforasyonu ile yemek borusu delinmesi aynı mıdır?
Evet. İki ifade aynı durumu tanımlar.
Yemek borusu perforasyonu hangi bölüm tarafından değerlendirilir?
Perforasyonun yerine ve nedenine göre Genel Cerrahi, Gastroenteroloji ve Göğüs Cerrahisi uzmanlık alanlarının birlikte değerlendirmesi gerekebilir.
Yemek borusu neden delinir?
Endoskopik işlemler, yabancı cisimler, şiddetli kusma, travma ve bazı özofagus hastalıkları nedeniyle gelişebilir.
Yemek borusu perforasyonu tehlikeli midir?
Evet. Mediastinit, plevral enfeksiyon, sepsis ve organ fonksiyon bozukluğu gibi ciddi komplikasyonlara neden olabilir.
Yemek borusu delinmesinin belirtileri nelerdir?
Göğüs veya boyun ağrısı, yutma güçlüğü, nefes darlığı, ateş ve genel durum bozukluğu görülebilir.
Endoskopi sırasında yemek borusu delinebilir mi?
Nadiren gelişebilir. Risk, işlemin türüne ve hastanın anatomik özelliklerine göre değişir.
Endoskopi sonrasında göğüs ağrısı olursa ne yapılmalıdır?
Özellikle yeni başlayan veya şiddetli ağrı varsa gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir.
Boerhaave sendromu nedir?
Genellikle şiddetli kusma sonrasında gelişen spontan tam kat yemek borusu yırtılmasıdır.
Boerhaave sendromu acil midir?
Evet. Ciddi enfeksiyonlara neden olabileceği için acil değerlendirme gerektirir.
Yemek borusu perforasyonu kendiliğinden kapanabilir mi?
Bazı sınırlanmış perforasyonlarda kapanma görülebilir. Ancak bunun güvenli şekilde değerlendirilmesi hastane koşullarında yapılmalıdır.
Yemek borusu perforasyonu ameliyatsız tedavi edilir mi?
Seçilmiş hastalarda endoskopik veya cerrahi dışı tedavi değerlendirilebilir.
Yemek borusu perforasyonu ameliyatı nasıl yapılır?
Perforasyon bölgesi uygun yöntemle onarılır ve çevre dokulardaki kontaminasyon kontrol altına alınır.
Primer özofagus onarımı nedir?
Yemek borusu duvarındaki açıklığın cerrahi dikişlerle kapatılmasıdır.
Yemek borusu perforasyonu ameliyatında yemek borusu alınır mı?
Çoğu onarımda amaç yemek borusunu korumaktır. Ancak ağır ve onarılamayan hasarlarda rezeksiyon gerekebilir.
Yemek borusu perforasyonu ameliyatı kapalı yapılabilir mi?
Uygun hastalarda torakoskopik veya laparoskopik yöntemler değerlendirilebilir.
Yemek borusu perforasyonunda açık ameliyat gerekir mi?
Bazı hastalarda açık cerrahi gerekebilir.
Yemek borusu perforasyonunda stent takılır mı?
Seçilmiş hastalarda kaplı endoskopik stent kullanılabilir.
Endoskopik vakum tedavisi nedir?
Uygun olgularda kaçak ve ilişkili doku boşluklarının yönetiminde kullanılan endoskopik yöntemdir.
Yemek borusu perforasyonu ameliyatının riskleri nelerdir?
Kanama, enfeksiyon, onarım yerinden kaçak, darlık ve solunum komplikasyonları görülebilir.
Mediastinit nedir?
Göğüs boşluğundaki mediasten bölgesinin iltihaplanmasıdır.
Yemek borusu perforasyonu sonrasında yoğun bakım gerekir mi?
Her hastada gerekmez. Ağır enfeksiyon veya organ fonksiyon bozukluğu bulunan hastalarda gerekebilir.
Yemek borusu perforasyonu ameliyatından sonra ne zaman yemek yenir?
Beslenmeye başlama zamanı onarımın özelliklerine ve hastanın klinik durumuna göre belirlenir.
Jejunostomi neden yapılır?
Ağızdan beslenmenin geçici olarak mümkün olmadığı bazı hastalarda ince bağırsak yoluyla beslenme sağlamak amacıyla kullanılabilir.
Yemek borusu perforasyonu sonrasında darlık gelişir mi?
Evet. İyileşme sırasında skar dokusu oluşması nedeniyle darlık gelişebilir.
Yemek borusu perforasyonu tekrarlar mı?
Altta yatan hastalık veya risk faktörleri devam ediyorsa yeni yaralanmalar gelişebilir.
Yemek borusu perforasyonu ameliyatından sonra kontrol gerekir mi?
Evet. İyileşme, beslenme, yutma fonksiyonları ve olası komplikasyonlar açısından takip gerekebilir.
Tıbbi ve Bilimsel Kaynaklar
- Chirica M, Kelly MD, Siboni S, ve ark. Esophageal emergencies: WSES guidelines. World Journal of Emergency Surgery. 2019;14:26. DOI: 10.1186/s13017-019-0245-2.
- Biffl WL, Moore EE, Feliciano DV, ve ark. Western Trauma Association Critical Decisions in Trauma: Diagnosis and management of esophageal injuries. Journal of Trauma and Acute Care Surgery. 2015;79(6):1089–1095.
- van Boeckel PGA, Sijbring A, Vleggaar FP, Siersema PD. Systematic review: temporary stent placement for benign rupture or anastomotic leak of the oesophagus. Alimentary Pharmacology & Therapeutics. 2011;33(12):1292–1301.
- ESGE. Diagnosis and management of iatrogenic endoscopic perforations: European Society of Gastrointestinal Endoscopy Position Statement – Update 2020. Endoscopy. 2020;52(9):792–810.
- Schweigert M, Beattie R, Solymosi N, ve ark. Endoscopic stent insertion versus primary operative management for spontaneous rupture of the esophagus (Boerhaave syndrome): an international study comparing the outcome. American Surgeon. 2013;79(6):634–640.
Tıbbi Bilgilendirme Notu
Bu içerik genel sağlık bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Tanı koyma, kişiye özel tedavi önerme veya hekim muayenesinin yerini alma amacı taşımaz.
Yemek borusu perforasyonu, gecikmeden acil tıbbi değerlendirme gerektiren ciddi bir durumdur. Tedavi planı; perforasyonun yeri, büyüklüğü, nedeni, enfeksiyonun derecesi ve hastanın genel durumu dikkate alınarak ilgili uzmanlar tarafından belirlenir.
Makale Bilgileri
İlk Yayın: 19.11.2026
Son Güncelleme: 19.11.2026
Editör: Özel Adana Ortadoğu Hastanesi – Kurumsal İçerik Ekibi
İçerik Yönetimi: Bilgi İşlem Müdürlüğü
İletişim: 0322 400 01 01





