Tiroit kanseri hastalarında sağlıklı dokuların korunup kanserli hücrelerin ortadan kaldırılmasında kullanılan tedavi yöntemidir. Atom tedavisi olarak da bilinmektedir.
Tiroid bezleri vücudun büyüme ve gelişmesini düzenleyen hormonları salgılar. Tiroid bezlerinin fazla veya az çalışması vücudun dengesini bozarak çeşitli rahatsızlıkların ortaya çıkmasına neden olur. Tiroid bizleri fazla çalışınca çarpıntı, kilo verme, asabite, taşikardi, anksiyete, ellerde titreme ve uyku gibi sorunlara neden olur. Az çalışması durumunda ise halsizlik, yorgunluk, dilde büyüme, seste boğuklaşma, ciltte kuruluk ve dökülme gibi problemler ortaya çıkar.
Tiroid bezinin sağlıklı bir şekilde çalışması için iyoda ihtiyaç vardır. Vücut bu iyotu genelde besinlerden alır. Radyoaktif iyot tedavisinde ise vücuda düşük dozda iyot verilmektedir. Kanserli hücrelerin hedef alındığı bu işlem sonrası kanserli hücrelerin yayılması (metastaz) önlenir.
Genellikle Atom Tedavisi olarak da adlandırılan radyoaktif iyot tedavisi, tiroid ameliyatlarının ardından boyun bölgesinde kalmaya devam eden ve gözle görülmesi mümkün olmayan kanserli hücrelerin temizlenmesi için kullanılır. RAI, radyoaktif özeliğe sahip iyot molekülünün ağız yolu ile hastaya kapsül veya sıvı olarak verilmesi şeklinde kullanılır. Tedavi kapsamında canlı tiroid hücresinin varlığı ihtimaline karşı radyoaktif iyot vücuda uygulanır. Bu iyot bölgedeki kanserli hücreleri tahrip eder. Bu sayede kanserli tiroid hücrelerinin büyüyüp çoğalması önlenir. Bu yöntem yalnızca tiroid kanserinin tedavisinde değil aynı zamanda tiroid bezinin normalden fazla hormon ürettiği hipertiroidi vakalarında da kullanılır. Bu durum halk arasında zehirli guatr olarak da bilinir.
Hazırlık aşamasında doktor, hastanın tıbbi öyküsünü dinler ve değerlendirmelerde bulunur. Sonrasında gerekli gördüğü testleri uygular. Kan tahlilleri ve ultrasonografi gibi görüntüleme teknolojilerinden faydalanılabilir. Sonraki aşamada doktor, hastanın kullanmakta olduğu tiroid ilaçlarının kontrollü biçimde kullanımını durdurabilir. Bu sayede iyotun tiroid dokusunda daha etkin bir birikim yapması sağlanır.
Sonrasında hastaya 1-131 maddesi sıvı veya kapsül formunda ağız yoluyla uygulanır. Bu işlem hastanede gerçekleştirilir. Tedavinin içeriği, yöntemi ve dozu hastanın kişisel koşullarına göre doktor tarafından belirlenir.
Ardından izolasyon dönemi gelir. Radyoaktif iyot hastaya uygulandıktan sonra hastanın kısa bir süreliğine izole edilmesi gerekir. Vücudun radyoaktif atıkları atabilmesi için gereken sürede radyasyonun yayılma tehlikesine karşı bu izolasyonun sağlanması önemlidir. Hastanın izole edilmesi gereken süre uygulanan tedavinin dozuna ve hastanın kişisel koşullarına göre değişir.
Tedavinin ardından doktor, hastanın iyileşme sürecini yakından takip eder. Gerekli gördüğü taktirde ek tedavilere veya testlere başvurabilir. Bu dönemde hastanın tiroid hormonu düzeyi, radyoaktif iyot taramaları ve daha başka tetkikler yapılabilmektedir.
Tedavinin tamamlanmasından sonra bile hastanın düzenli olarak kontrol randevularına gelmesi önerilir. Hastanın kişisel koşullarına göre değişmekle birlikte bu uzun vadeli takibin yıllarca sürebileceği unutulmamalıdır.
Radyoaktif iyot tedavisi, tiroid kanseri ameliyatı olan hastalarda uygulanmaktadır. Bu tedavi için doktorun onayı ve ameliyatın üzerinden yaklaşık 1 ay geçmesi gerekir. Radyoaktif iyot tedavisi, tümörün çapının 1 cm üzerinde olduğu veya 1 cm altında olup metastaz görülen hastalarda uygulanmaktadır.
Bu tedavinin temelinde vücuda iyot verilmesi bulunur. Böylece tiroid bezleri verilen bu iyotu emerek kanserli hücrelerin yok edilmesinde kullanıp metastaz yapmasını da önler.
Radyoaktif iyot tedavisi kapsamında hastaya ağızdan İyot-131 diye adlandırılan kapsül şeklindeki ilaç verilir. Hastanın ihtiyaç duyduğu doza bağlı olarak 1-3 gün arasında tedavi süreci devam eder. Hasta, bu süre içerisinde vücudundaki radyasyon etkilerinin başkalarına özellikle de çocuklar ve hamile kadınlara yaymaması için hastanede tutulur.
Radyoaktif iyot tedavisi sonrası hafif seyreden yan etkiler görülebilir. Bu yan etkiler, tedavinin bitmesinin ardından geçer. Radyoaktif iyot tedavisini yan etkileri ise;
Radyoaktif iyot tedavisi, tiroid kanseri ve hipertiroidizm benzeri tiroid hastalıklarının tedavisinde kullanılan etkili bir yöntemdir. Bu tedavi tiroid kanseri ameliyatının sonrasında kişinin boyun bölgesinde kalabileceği düşünülen olası kanser hücrelerinin yok edilmesini sağlar. Tedavinin başarı oranı son derece yüksektir. Doğrudan hedefe yönelik bir tedavi olduğu için sağlıklı dokulara, organlara ve hücrelere zarar vermez. Bu da diğer tedavi yöntemleri ile kıyaslandığında yan etki riskinin son derece düşük olduğu anlamına gelir. Gerek ABD’de gerekse de Avrupa ülkelerinde yapılan bilimsel çalışmalar RAI yönteminin güvenli ve öncelikli bir tedavi olduğunu ortaya koymaktadır.
Güvenli ve etkili bir tedavi yöntemi olan Radyoaktif İyot Tedavisi buna karşın bazı risk unsurları barındırabilir. Tedaviden önce doktorunuz gereken önlemleri alarak bu risk faktörlerini minimize eder. Doktorunuz yapacağı kapsamlı değerlendirmelerin ardından tedavi için uygun olup olmadığınıza karar verir.
NOT: Hastalıklar ve tedavi yöntemleriyle ilgili içeriklerimiz yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sağlığınızla ilgili tüm konularda doktorunuza veya bir sağlık kuruluşuna başvurunuz.
Özel Adana Ortadoğu Hastanesi’nde görev yapan alanında uzman, deneyimli Genel Cerrahi birim doktorlarını aşağıdan daha detaylı bir şekilde inceleyebilirsiniz.
Özel Adana Ortadoğu Hastanesi Genel Cerrahi Birimi’nde hizmet verilen diğer hastalıklara aşağıdan ulaşabilirsiniz.